Henry van de Velde en het Schloss Ralswiek op Rügen

📅 13-04-2014 | 👤 Aletta Jaeckel | 🏷 reportage | 🌍 Duitsland

 

In de reisreportage Rügen - Fietsen op Duitslands grootste eiland in de Oostzee zijn we al op de Belgische architect en designer Henry van de Velde ingegaan.

Onze fascinatie voor de elegante, tijdloze Jugendstil van Van de Velde is voor ons aanleiding een extra bericht te schrijven over zijn verbinding met Schloss Ralswiek.

Tijdens onze overnachting in het Schlosshotel Ralswiek vindt gelijktijdig een bijeenkomst van reisgidsen op het eiland Rügen plaats. De eigenaar van het hotel, Gerd Raulff, is persoonlijk in het hotel om de dames en heren tijdens een rondleiding meer te vertellen over de geschiedenis en de restauratie van het kasteel tot hotel.

Met een aantal andere hotelgasten mogen we ook aan de rondleiding deelnemen. Dat laten we natuurlijk niet aan onze neus voorbij gaan, want die gelegenheid zullen we vermoedelijk niet meer krijgen.

Rond 50 mensen verzamelen zich in de hal van Schloss Ralswiek. De grote trap wordt voor Gerd Raulff een persoonlijke bühne om zo het overzicht over de grote groep te behouden. Meneer Raulff vertelt dat Schloss Ralswiek in 1893 in de stijl van de Neorenaissance werd gebouwd door Hugo Sholto Oskar Georg Graf Douglas, geboren op 19 april 1837 in Aschersleben. Hij stamt van een Schotse adellijke familie die 1770 uit geloofsovertuiging naar Duitsland vluchtte. Een geroezemoes gaat door de hal, vooral de dames in de ronde zijn hier de oorzaak van. "Nee", grapt meneer Raulff, "het kasteel heeft niets met de gelijknamige parfumerie te maken. Veelmeer verdiende de familie Douglas een inkomen met de mijnbouw".

Door zijn werk leerde de graaf aan het einde van de 19e eeuw de Belgische architect en designer Henry van de Velde kennen, die toen al in heel Europa bekend was door zijn kunst in de Jugendstil. Samen planden ze de ombouw van enkele gedeeltes van Schloss Ralswiek. De hal met de imposante open haard, de grote salon en de ruimte ervoor, tegenwoordig de bibliotheek. Ook zou er een doorgang naar de stallen komen. De graaf stierf echter in 1912 op zijn 75e verjaardag en zo nam zijn zoon Angus de omzetting van het ontwerp over. De bouw van de verbinding tussen het hoofdhuis en de stallen leidde de Stralsunder Franz Juhre in 1913-1914. 

 

De hal van Schloss Ralswiek heeft houten panelen met vergulde slakmotieven. Aan de muur hangt een eenvoudige lamp, naar blijkt een unicaat van Van de Velde. Ook tegenwoordig is dit model nog in het standaard aanbod van iedere lampenzaak te vinden.

We gaan de trap op naar de eerste etage. Hier zie je de slakvormige motieven van Van de Velde terug in het houtsnijwerk. Wie naar het plafond kijkt ziet eveneens het handwerk van Van de Velde. Rond 50 mensen lopen door de slaapkamer van de graaf, bekijken de badkamer en werpen een blik op de Jasmund Bodden. Als eigenaar van zoveel kostbaarheden zou ik mijn hart vasthouden. Meneer Raulff is behoorlijk ontspannen en begeleidt ons naar de bibliotheek. Jugendstil tot in het detail. Van de deurklink tot de handgrepen in de schuifdeuren, van de ingebouwde kasten met wandlampen tot de versiering in het plafond.  

In de bibliotheek komt het licht door een koepel naar binnen. In een hoek van de bibliotheek staat een buste van Margarete Gräfin von Douglas, de vrouw van Hugo Sholto Oskar Georg von Douglas. Op de foto erachter de buste met haar kleinzoon er bovenop.

Gerd Raulff weet te vertellen, dat het borstbeeld bij opgravingen voor het huidige zwembad tevoorschijn kwam. Het hoofd was van de romp gebroken. Na een restauratie heeft het in de bibliotheek een ereplaats gevonden. Ik sta precies naast de torso en kijk eens goed. Inderdaad, een smalle lijn is nog te zien waar de twee delen samengevoegd zijn.

In de grote salon laat Gerd Raulff het ingebouwde buffet en een bijzondere spiegel zien. Een kleine anekdote heeft hij ook bij de spiegel. Oorspronkelijk bevonden zich twee spiegels in het ensemble van wandpanelen en buffetkasten. Tijdens de restauratie die tussen 2000 en 2002 plaats vond, ging men op zoek naar de verloren spiegels. Een jonge vrouw had van de oproep via de lokale media gehoord en bracht de spiegel, die ze op straat bij het grofvuil had gevonden naar het kasteel. De tweede spiegel werd niet terug gevonden en zo ging men met het origineel naar een restaurateur om eens te kijken of een replica kon worden gemaakt. De geschatte kosten lagen bij 16.000 tot 18.000 euro.

Een snelle blik op het tegenoverliggende paneel maakt duidelijk, dat dit ook de familie Raulff te gortig was. Een spiegel hangt er, maar gewoon eenvoudiger, net als in de gang overigens, waar tegenover de originele Jugendstil-lamp, als contrast, een exemplaar uit een meubelzaak hangt, maar die toch de elegantie van de Jugendstil bezit.

Toch is het opmerkelijk, dat er zoveel van het werk van Henry van de Velde is bewaard gebleven. Vooral als je bedenkt, dat de familie Douglas in 1946 werd onteigend en in het kasteel van Ralswiek zogenaamde 'Vertriebene' - mensen die uit de voormalige Duitse gebieden in o.a. Polen kwamen - werden ondergebracht. Later werd het een jeugdherberg en een bejaardentehuis. In die periode werden in de voormalige Marstall tussenplafonds aangebracht. Tot in de jaren 90 werd Ralswiek door het Duitse Rode Kruis gebruikt als tehuis voor gehandicapten. Ruim vier jaar stond het kasteel leeg en verviel zienderogen.

Toen de familie Raulff het kasteel in een zeer slechte toestand kocht besloten ze de decoraties, waar mogelijk, te redden en anders te restaureren. Pas tijdens de werkzaamheden werd bekend, dat het hier om Jugendstil van Henry van de Velde handelde.

Na de bezichtiging van Schloss Ralswiek loop ik nog eens alleen door de ruimtes. De deur van het restaurant zwaait open. "Kom maar eens mee", zegt Gerd Raulff en neemt mij mee naar het restaurant, waar hij met zijn vrouw zit te eten. Zijn enthousiasme is meeslepend. Hij laat mij de prenten aan de muur zien. "Ook dat is Van de Velde. Niet alleen architectuur, maar ook meubeldesign, een voorloper van wat later Bauhaus werd". Ruim 100 jaar oud en toch zo tijdloos elegant. Zelfs het plafond in het restaurant is gemaakt door Van de Velde en eenmalig. De panelen aan de muur zijn eveneens origineel. Een goed idee om hier vanavond te eten en zo een stukje van de geschiedenis van Schloss Ralswiek te mogen zijn. Ruim 100 jaar en persoonlijk denk ik dat het design de komende 100 jaar ook nog wel actueel is.

Henry van de Velde (1863 - 1957)

Henry Clemens van de Velde (Antwerpen, 3 april 1863 – Zürich, 15 oktober 1957) was een Belgische kunstschilder, ontwerper, vormgever en architect. Samen met Victor Horta kan hij beschouwd worden als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de art nouveau, ook Jugendstil. Vanaf de eerste jaren van de 20e eeuw zou hij een toonaangevende rol spelen in de architectuur en de decoratieve kunsten, vooral in Duitsland.

In 1899 vestigde hij zich in Duitsland. Hij kreeg hier een aantal opdrachten, onder andere voor het Museum Folkwang in Hagen en het Nietzschehuis in Weimar. Samen met Harry Kessler werd hij de grondlegger van de Kunstgewerbeschule en de academie in Weimar, de voorloper van het Bauhaus dat door Walter Gropius verder uitgebouwd zou worden te Dessau.

(bron: wikipedia)

Over het werk van Van de Velde in het kasteel van Ralswiek is niet veel bekend. Met name daarom willen we hier dieper ingaan op zijn werk in Ralswiek op Rügen.

Henry van de Velde

📅 13-04-2014 | ✎ Aletta Jaeckel | ● reportage

Wij zijn bereikbaar in:

Nederland +31 (0)30-7011000
België +32 (0)3-8081256
Duitsland +49 (0)3941-5950971

maandag t/m vrijdag van 18:30 - 21:30 uur

Home | Contact | Colofon | © 2006-2017 - BIKE & BREAKFAST